Πώς η «ανατροπή» ρόλων αλλάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ηγεσία

«Έχετε αναρωτηθεί ποτέ πώς μπορεί να αισθάνεται ένας ή μία έμπειρος/η εργαζόμενος/η, όταν ένα νεότερο ή και λιγότερο έμπειρο άτομο τον καθοδηγεί; Κι όμως, το να αφήσουμε πίσω τις προκαταλήψεις και να υιοθετήσουμε νέους τρόπους σκέψης ίσως αποτελεί το κλειδί της καινοτομίας στην σύγχρονη ελληνική εργασιακή πραγματικότητα».

Η παραπάνω σκέψη συμπυκνώνει τη φιλοσοφία πίσω από το πρωτοποριακό πρόγραμμα Αντίστροφης Συμβουλευτικής Καθοδήγησης (Reverse Mentoring) της Interamerican, το οποίο υλοποιείται τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής της για συμπερίληψη και διαγενεακή συνεργασία. 

Πώς ξεκίνησαν όλα: Η ιδέα του Reverse Mentoring

Η Interamerican, με πάνω από 55 χρόνια παρουσίας στην ελληνική αγορά και περισσότερα από 1.700 εργαζομένα άτομα, υιοθετεί σταθερά καινοτόμες πρακτικές ηγεσίας και οργανωσιακής αλλαγής. Η δυναμική αυτή προσέλκυσε πρόσφατα το ενδιαφέρον του ακαδημαϊκού κόσμου, που αποτύπωσε τις εμπειρίες και τα διδάγματα της εταιρείας στο πρόσφατα δημοσιευμένο άρθρο «The Art of Never Settling: Leadership lessons from Interamerican’s agile transformation». Η πρόσφατη πανδημία  ήταν η αφορμή για να ξανασκεφτούμε όχι μόνο το πώς εργαζόμαστε, αλλά κυρίως το πώς αλληλεπιδρούμε και πώς μαθαίνουμε. Το Reverse Mentoring ήρθε να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα:

«Τι θα γινόταν αν δίναμε τη δυνατότητα στα νεότερα άτομα να καθοδηγήσουν πιο έμπειρους επαγγελματίες;»

Η πρακτική αυτή, εμπνευσμένη από το εργαλείο αυτογνωσίας «Παράθυρο Τζοχάρι» (Johari Window), που υποστηρίζει ότι η ανοιχτή επικοινωνία και η ειλικρινής ανατροφοδότηση μπορούν να διευρύνουν την αντίληψή μας για τον εαυτό μας και τους άλλους, έφερε έναν νέο τρόπο σκέψης στον οργανισμό.

Η δομή του προγράμματος: Ισότιμα ζεύγη, πέρα από την ιεραρχία

Στον πρώτο κύκλο του προγράμματος τα ζεύγη mentoring δημιουργήθηκαν μεταξύ μελών της Εκτελεστικής Επιτροπής (ExCo) και νεότερων εργαζομένων. Στόχος ήταν η ανοιχτή συζήτηση σε θέματα που απασχολούν τις νεότερες γενιές, όπως οι ψηφιακές δεξιότητες, η βιώσιμη ηγεσία, η συμπερίληψη, οι κοινωνικές αλλαγές και οι εργασιακές αξίες της Gen Z.

Κάθε ζεύγος συναντιόταν σε προκαθορισμένες συνεδρίες, με αρχική εκπαίδευση για τους και τις νέους/ες mentors ώστε να καλλιεργηθεί αυτοπεποίθηση, να αρθούν στερεότυπα και να αντιμετωπιστεί η πιθανή αμηχανία απέναντι στα ανώτερα στελέχη. Οι συναντήσεις υποστηρίζονταν από σαφή εργαλεία καθοδήγησης και λεπτομερή εσωτερικά εγχειρίδια, που διασφάλιζαν ένα ασφαλές και αυθεντικό πλαίσιο διαλόγου.

Τι καταφέραμε: Η αξία του Reverse Mentoring στην πράξη

Το πρόγραμμα ξεκίνησε πιλοτικά, με τη συμμετοχή μελών της Εκτελεστικής Επιτροπής και νεότερων εργαζομένων στον ρόλο του μέντορα. Στον δεύτερο κύκλο, η συμμετοχή διευρύνθηκε σταδιακά σε ευρύτερο φάσμα της ανώτερης ηγετικής ομάδας, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τη δυναμική και την απήχηση της πρωτοβουλίας.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά:

• 85% των συμμετεχόντων αξιολόγησαν την εμπειρία τους ως εξαιρετική
• 90% δήλωσαν πως το πρόγραμμα συνέβαλε σημαντικά στην επαγγελματική τους ανάπτυξη και την κατανόηση νέων δεξιοτήτων.
• 80% ανέφεραν σημαντική βελτίωση στην κατανόηση των διαγενεακών διαφορών και προκλήσεων.

Από τους αριθμούς στην ουσία: Μια νέα οργανωσιακή κουλτούρα

Η πραγματική αξία του Reverse Mentoring, όμως, δεν βρίσκεται μόνο στους αριθμούς. Μέσα από τις συναντήσεις αυτές ενισχύθηκε το αίσθημα αμφίδρομης εμπιστοσύνης, ενσυναίσθησης και διαλόγου. Παράλληλα, οι νεότεροι/ες εργαζόμενοι/ες κατάφεραν να αποδομήσουν στερεότυπα και προκαταλήψεις γύρω από τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και τα ανώτερα ιεραρχικά επίπεδα, είτε αυτά σχετίζονταν με την ηλικία είτε με την επαγγελματική ταυτότητα. Ένιωσαν επίσης ότι η φωνή και οι εμπειρίες τους αναγνωρίζονται ουσιαστικά, ενώ τα μέλη της διοίκησης ήρθαν πιο κοντά στις αξίες, τις ανάγκες και τις προτεραιότητες της νέας γενιάς, κατανοώντας βαθύτερα την οπτική τους.

Ένα από τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής, σχολίασε χαρακτηριστικά:

«Κατάλαβα ότι ο κόσμος εξελίσσεται διαρκώς, και αν η δική μας οπτική για την ηγεσία παραμείνει στατική ή εγκλωβισμένη σε προκαταλήψεις, κινδυνεύει να μείνει πίσω από τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων μας.»

Τα εμπόδια που ξεπεράσαμε: Από την αμηχανία στην εμπιστοσύνη

Αρχικά, υπήρξε κάποια αμηχανία για το πώς θα λειτουργούσε στην πράξη αυτή η αντιστροφή ρόλων. Ωστόσο, χάρη στη μεθοδική προετοιμασία, την εκπαίδευση των συμμετεχόντων/ουσών, αλλά και τη συνεχή υποστήριξη της ομάδας HR, η αρχική διστακτικότητα μετατράπηκε γρήγορα σε αμοιβαία εμπιστοσύνη και άνεση.

Η προστασία της εμπιστευτικότητας, σε συνδυασμό με τα κατάλληλα εργαλεία (π.χ. Έντυπα Σχεδιασμού, Φύλλα Καταγραφής Συναντήσεων), διασφάλισε πως κάθε συνάντηση είχε έναν ξεκάθαρο σκοπό και ένα ασφαλές περιβάλλον διαλόγου.

Τι μάθαμε και πώς προχωράμε

Το Reverse Mentoring στην Interamerican απέδειξε ότι η πραγματική καινοτομία ξεκινάει από το θάρρος να αμφισβητήσεις όσα μέχρι σήμερα θεωρούσες δεδομένα. Η επιτυχία αυτής της προσέγγισης δημιούργησε ένα ισχυρό θεμέλιο, ώστε η ανοιχτή και συμπεριληπτική αντίληψη για την ηγεσία να ενσωματωθεί οργανικά στην κουλτούρα της εταιρείας.

Το επόμενο βήμα είναι η περαιτέρω διεύρυνση της πρακτικής σε περισσότερες ομάδες του οργανισμού και η συνέχιση των δράσεων που καλλιεργούν την ενσυναίσθηση, τη συμπερίληψη και τον αυθεντικό διάλογο μεταξύ όλων των διαφορετικών γενεών.

Το Reverse Mentoring δεν είναι απλά μια ακόμα πρωτοβουλία αλλά η επιβεβαίωση πως όταν τολμάς να ανατρέψεις τους κανόνες, το αποτέλεσμα μπορεί να σε εκπλήξει ευχάριστα.

Γιατί στο τέλος, η πραγματική καινοτομία δεν βρίσκεται στις διαδικασίες, αλλά στους ανθρώπους. Και στην Interamerican, οι άνθρωποι παραμένουν στο επίκεντρο κάθε αλλαγής.

Μπορείτε να μάθετε περισσότερα για το πρόγραμμα Reverse Mentoring της Interamerican σε αυτό το βίντεο.