Σε προηγούμενα άρθρα της σειράς μας χαρτογραφήσαμε τις βασικές έννοιες που αναδεικνύει η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/970 για τη μισθολογική διαφάνεια και τη μισθολογική ισότητα, καθώς και τις υποχρεώσεις εταιρειών με δυναμικό μεγαλύτερο των 100 ατόμων, που απορρέουν από αυτήν. Σε αυτό το άρθρο θα αναφερθούμε στους τρόπους με τους οποίους η νέα νομοθεσία επηρεάζει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Γιατί οι νέοι κανονισμοί για τη μισθολογική ισότητα και διαφάνεια σας αφορούν και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις;
Για τις μεγάλες επιχειρήσεις, η αναγκαιότητα συμμόρφωσης με τους νέους κανονισμούς για τη μισθολογική ισότητα και διαφάνεια είναι, εν πολλοίς, ξεκάθαρη: η μη συμμόρφωση επιφέρει κινδύνους νομικούς, επικοινωνιακούς και επιχειρησιακούς, ενώ οι κλάδοι στους οποίους δραστηριοποιούνται σωματεία εργαζομένων, έχουν ακόμα έναν σημαντικό stakeholder στον οποίο καλούνται να λογοδοτήσουν. Πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όμως, θεωρούν ότι οι υποχρεώσεις αφορούν μόνο τις μεγάλες, κάτι που ισχύει μόνο για τα ζητήματα υποβολής στοιχείων για το μισθολογικό χάσμα.
Η βασική υποχρέωση μισθολογικής διαφάνειας, δηλαδή η υποχρέωση του εργοδότη να αιτιολογεί αντικειμενικά γιατί κάθε άτομο αμείβεται όπως αμείβεται, ισχύει για όλες τις επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους. Και η απουσία τεκμηρίωσης, σε περίπτωση καταγγελίας ή ελέγχου, μεταφράζεται αυτόματα σε έκθεση σε νομικό αλλά και επικοινωνιακό κίνδυνο.
Ποια ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα φέρνει εφαρμογή των νέων κανονισμών για τη μισθολογική ισότητα και διαφάνεια στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις;
Πέρα από τη συμμόρφωση, υπάρχει άλλο ένα, εξίσου ισχυρό, επιχείρημα που αφορά την παραγωγικότητα και το εργοδοτικό προφίλ των επιχειρήσεων: οι εταιρείες με δίκαιες και διαφανείς μισθολογικές δομές παρουσιάζουν υψηλότερη δέσμευση εργαζομένων, μικρότερο κύκλο αποχωρήσεων και ισχυρότερη θέση στην αγορά ταλέντων. Σε μια εποχή όπου το δημογραφικό ζήτημα δημιουργεί πίεση στην εύρεση κατάλληλων ταλέντων, τα ESG κριτήρια αποτελούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και οι νεότερες γενιές θέτουν τα ζητήματα συμπερίληψης και δικαιοσύνης ψηλά στις προσδοκίες τους από έναν εργοδότη, η μισθολογική ισότητα αποτελεί μια σημαντική επένδυση για τη φήμη και τη βιωσιμότητά τους.
Ποιες είναι οι υποχρεώσεις των εταιρειών, ανεξαρτήτως μεγέθους, για να διασφαλίζεται η μισθολογική ισότητα;
Όπως αναφέρουμε σε προηγούμενο άρθρο, οι υποχρεώσεις που προβλέπονται από τη νέα Οδηγία αναγνωρίζουν τον ρόλο της μισθολογικής διαφάνειας για την εξασφάλιση της μισθολογικής ισότητας.
Η μισθολογική διαφάνεια παρουσιάζεται συχνά ως εργαλείο για τη γεφύρωση του έμφυλου μισθολογικού χάσματος, του γνωστού gender pay gap. Και αυτός είναι ένας κεντρικός της στόχος της νέας νομοθεσίας: σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat (2024), οι γυναίκες στην ΕΕ κερδίζουν κατά μέσο όρο 11% λιγότερο ανά ώρα από τους άνδρες για ίδια ή ίσης αξίας εργασία -και το χάσμα αυτό αποτυπώνεται ακόμα πιο έντονα στις συντάξεις, όπου φτάνει το 25% για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το 24% για την Ελλάδα.
Έτσι, σύμφωνα με τη νέα Οδηγία για τη μισθολογική ισότητα, η μισθολογική διαφάνεια χρειάζεται να συνοδεύει τα βήματα της διαδρομής ενός/μίας εργαζόμενου/ης από την πρώτη στιγμή που έρχεται, ως υποψήφιος/α, σε επαφή με τον εκάστοτε οργανισμό και συνεχίζει καθ όλη τη συνεργασία τους.
Κάθε εταιρεία, ανεξαρτήτως μεγέθους, υποχρεούται να εφαρμόζει πρακτικές κατά τη διαδικασία αξιολόγησης υποψηφίων όπως:
- Η χρήση ουδέτερου λόγου στις προκηρύξεις θέσεων
- Η σύνταξη σαφών περιγραφών ευθυνών και κριτηρίων αξιολόγησης
- Η αποφυγή ερωτήσεων για το μισθολογικό ιστορικό των υποψηφίων
Στη συνέχεια και κατά τη διάρκεια της εργασίας, με τη νέα Οδηγία τα εργαζόμενα άτομα επιφυλάσσονται του δικαιώματος να ζητούν εγγράφως:
- Το ατομικό τους επίπεδο αμοιβής σε σχέση με τη θέση τους
- Τα μέσα επίπεδα αμοιβής ανά φύλο για συγκρίσιμες θέσεις
Παράλληλα, οι ρήτρες εμπιστευτικότητας που εμποδίζουν την αποκάλυψη της αμοιβής μεταξύ συναδέλφων απαγορεύονται.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις για να διασφαλίσουν τη μισθολογική ισότητα;
Η εμπειρία δείχνει ότι το μισθολογικό χάσμα σπάνια προκύπτει από συνειδητές επιλογές. Τέτοιου είδους αποκλίσεις δημιουργούνται σωρευτικά, μέσα από άτυπες συμφωνίες, συστήματα που δεν έχουν επανεξεταστεί για χρόνια και προκαταλήψεις που εμπλέκονται σε κάθε στάδιο του employee journey: πρόσληψη, αξιολόγηση, προαγωγή. Η διαφάνεια μισθών δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα, είναι και θέμα οργανωσιακής κουλτούρας.
Για εταιρείες που βρίσκονται στην αρχή ή στα μέσα αυτής της διαδρομής συμμόρφωσης, μια ρεαλιστική σειρά βημάτων είναι:
- Διάγνωση: Πού βρίσκεται σήμερα η επιχείρηση; Υπάρχει χάσμα; Πού εντοπίζεται; Στον βασικό μισθό, στα bonus, στην έμφυλη κατανομή των εργαζομένων ανά επίπεδο;
- Ανάπτυξη ή επικαιροποίηση συστήματος αξιολόγησης θέσεων: Υπάρχει ένα σύστημα, έστω και απλό, που αξιολογεί κάθε θέση βάσει των δεξιοτήτων, της προσπάθειας, της ευθύνης και των συνθηκών εργασίας που τη συνοδεύουν;
- Σχεδιασμός πολιτικής: Ποια κριτήρια καθορίζουν τον μισθό; Πώς εξελίσσεται η αμοιβή; Πώς ενημερώνονται τα εργαζόμενα άτομα; Πώς μπορούν οι εργαζόμενοι/ες να υποβάλλουν ενστάσεις ή αιτήματα πληροφόρησης;
- Εκπαίδευση στελεχών: Έχουν τα τμήματα HR, internal communications και οι managers που λαμβάνουν μισθολογικές αποφάσεις τα εργαλεία για να αναγνωρίζουν ασυνείδητες προκαταλήψεις, να εφαρμόζουν τα νέα κριτήρια στην πράξη, να απαντούν αποτελεσματικά σε ερωτήματα εργαζομένων και να αποφεύγουν την άσκηση αντιποίνων ή την απειλή τους;
- Εσωτερική επικοινωνία: Πώς και τι επικοινωνεί η επιχείρηση για τις αλλαγές στα εργαζόμενα άτομα;
Πώς μπορεί να σας υποστηρίξει η inc.lude στα επόμενα βήματα σας προς τη συμμόρφωση με την Οδηγία 2023/970;
Στην inc.lude έχουμε αναπτύξει ένα σύνολο υπηρεσιών που καλύπτουν κάθε στάδιο αυτής της διαδρομής, για επιχειρήσεις και οργανισμούς κάθε μεγέθους.
Αναλαμβάνουμε τη διάγνωση και ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης, τον ανασχεδιασμό δομών & πολιτικών και την εκπαίδευση των στελεχών σας για την ανάπτυξη ικανοτήτων για την εφαρμογή της Οδηγίας 2023/970:
Η μισθολογική διαφάνεια δεν είναι μόνο ένας νέος νόμος. Είναι μια ευκαιρία να εξετάσετε αν οι μισθολογικές δομές σας αντικατοπτρίζουν αυτό που πραγματικά πιστεύετε ως οργανισμός και να δημιουργήσετε τις συνθήκες για μια πιο δίκαιη, διαφανή και αποτελεσματική εργασιακή κουλτούρα.
Αν θέλετε να κατανοήσετε πού βρίσκεται σήμερα η εταιρεία σας και ποια είναι
τα επόμενα βήματα, επικοινωνήστε μαζί μας στο hello@include.org.gr
Για περισσότερες πληροφορίες κατεβάστε το handbook που δημιούργησε η inc.lude εντελώς δωρεάν παρακάτω:
