Τι ακριβώς σημαίνει υποστήριξη γονεϊκότητας και φροντίδας στο χώρο εργασίας;
Σύμφωνα με έρευνες 80% των εργαζομένων έχει ή θα αποκτήσει κάποια στιγμή ευθύνες φροντίδας. Συνεπώς, ανεξαρτήτως του μεγέθους μιας εταιρείας ή ενός οργανισμού η δημιουργία πολιτικών υποστήριξης γονεϊκότητας και φροντίδας είναι μια πρωτοβουλία στρατηγικής σημασίας, αφού αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην προσέλκυση και διατήρηση ταλέντων -και όχι μονο.
Οι ευθύνες φροντίδας μπορεί να προκύψουν από μια πληθώρα συνθηκών της ζωής των εργαζομένων ατόμων και μπορεί να είναι προσωρινές ή μακροχρόνιες. Ευθύνες φροντίδας, για παράδειγμα, αναλαμβάνουν:
- Γονείς ή κηδεμόνες ανήλικων παιδιών
- Φροντιστές/φροντίστριες ατόμων με αναπηρία, χρόνια ασθενών ή ηλικιωμένων
Είναι σημαντικό να σημειώσουμε πως οι δύο αυτές κατηγορίες μπορεί συχνά να αλληλοεπικαλύπτονται, όπως σε περιπτώσεις γονέων παιδιών με αναπηρία, και βέβαια να συνυπάρχουν, ιδιαίτερα σε εργαζόμενα άτομα μέσης ηλικίας που μεγαλώνουν ανήλικα παιδιά και ταυτόχρονα φροντίζουν γονείς ή άλλα εξαρτώμενα μέλη με προβλήματα υγείας. Οι ανάγκες που προκύπτουν από τις ευθύνες γονεϊκότητας και φροντίδας δεν είναι ίδιες για όλα τα άτομα. Για παράδειγμα, οι ανάγκες των γονέων με βρέφη, των γονέων παιδιών με νοητική αναπηρία και των γονέων με ΛΟΑΤΚΙ+ παιδιά δεν είναι ίδιες. Έτσι, η υποστήριξη των ατόμων με ευθύνες φροντίδας δεν είναι μια περίπτωση όπου one size fits all.
Οι εταιρείες οφείλουν να αναγνωρίζουν την ευρύτητα και τις επιπτώσεις που έχουν οι ευθύνες φροντίδας και η γονεϊκότητα, στο άτομο, τόσο προσωπικά όσο και εργασιακά, πριν σχεδιάσουν τις πολιτικές τους για να είναι αποτελεσματικές.
Πώς οι ευθύνες γονεϊκότητας και φροντίδας με το εργασιακό περιβάλλον;
Σε σχετικό άρθρο υπογραμμίζει πως η ισορροπία ανάμεσα στην εργασιακή και προσωπική ζωή είναι το πιο σημαντικό εργαλείο για ένα παραγωγικό και βιώσιμο περιβάλλον εργασίας. Τα εργαζόμενα άτομα με ευθύνες γονεϊκότητας και φροντίδας είναι υπεύθυνα για διαδικασίες όπως η παρακολούθηση σχολικής επίδοσης, οι ιατρικές εξετάσεις και η εκπλήρωση νομικών υποχρεώσεων που συχνά λαμβάνουν μέρος εντός του εργασιακού ωραρίου. Ταυτόχρονα, έχει παρατηρηθεί πως ευθύνες φροντίδας συναντόνται συχνότερα σε άτομα σε υψηλότερες θέσεις και στελέχη, συνεπώς με μεγαλύτερο αριθμό εργασιακών ευθυνών. Ο φόρτος της διαχείρισης των ευθυνών φροντίδας παράλληλα με εκείνες της εργασίας, χωρίς την κατάλληλη υποστήριξη από το εργασιακό περιβάλλον, επηρεάζει άμεσα την απόδοση και τη δέσμευση των ατόμων και συχνά οδηγεί σε burnout σύμφωνα με σχετική μελέτη του 2025 της Delloite. Η έλλειψη στρατηγικής για τη φροντίδα μπορεί μάλιστα να έχει αντίκτυπο και σε άλλες παρεμβάσεις συμπερίληψης, όπως είναι οι στρατηγικές για την αύξηση της ποικιλομορφίας σε διοικητικές θέσεις και επίπεδα ευθύνης, η γεφύρωση του χάσματος στις αμοιβές, ακόμα και οι δράσεις reskilling και upskilling για άτομα διαφορετικών ηλικιών.
Ποια είναι τα οφέλη υποστήριξης της γονεϊκότητας και φροντίδας;
Η αναγνώριση του επιπέδου δέσμευσης και φόρτου που προκύπτουν από τη γονεϊκότητα και τη φροντίδα αποτελεί ευθύνη κάθε υπεύθυνης και προοδευτικής εταιρείας.
Οι οργανισμοί που υποστηρίζουν τη γονεϊκότητα και τη φροντίδα εμφανίζουν καλύτερη διακράτηση ταλέντων και ενισχύουν το employer brand του οργανισμού, παρέχοντας ψυχολογική ασφάλεια στους ανθρώπους τους. Τα εργαζόμενα άτομα, με αυξημένη συναισθηματική ασφάλεια, παρουσιάζουν μεγαλύτερη δέσμευση, αφοσίωση και παραγωγικότητα όπως αναφέρεται σε προηγούμενο άρθρο μας.
Πώς μπορεί ένας οργανισμός να υποστηρίξει τη γονεϊκότητα και τη φροντίδα;
Η υποστήριξη εργαζομένων ατόμων με ευθύνες φροντίδας εκτείνεται σε τρεις κύριους πυλώνες:
- Διαμόρφωση πολιτικής γονεϊκότητας και ευθυνών φροντίδας
- Επιμόρφωση και ενδυνάμωση people leaders για την πρακτική εφαρμογή των πολιτικών και της κουλτούρας φροντίδας του οργανισμού
- Ενίσχυση της αλληλοϋποστήριξης μεταξύ των μελών της εκάστοτε ομάδας
Ποιες πρακτικές χρειάζεται να συμπεριλαμβάνονται σε μια πολιτική υποστήριξης της γονεϊκότητας και της φροντίδας;
Κατά τη διαμόρφωση πολιτικής υποστήριξης της γονεϊκότητας και της φροντίδας μια εταιρεία οφείλει να υπολογίζει τόσο τις τρέχουσες ανάγκες των εργαζόμενων ατόμων όσο και να προβλέπει αυτές που μπορεί να προκύψουν. Οι πολιτικές λοιπόν χρειάζεται να ανανεώνονται συχνά. Το feedback από τα εργαζόμενα άτομα αποτελεί πολύτιμη πυξίδα για τον σχεδιασμό ουσιαστικών πρακτικών υποστήριξης. Ωστόσο, για να μπορεί ένας οργανισμός να συλλέγει και να αξιοποιεί feedback σχετικά με τις πολιτικές υποστήριξης της γονεϊκότητας και της φροντίδας, χωρίς αδιακρισία, οφείλει να θέσει και να τηρεί διαδικασίες ώστε τα εργαζόμενα άτομα να διεκδικούν τις πρακτικές που δίνουν λύσεις στις ανάγκες τους. Οι πιο συχνές πρακτικές που αιτούνται τα ενδιαφερόμενα άτομα είναι:
- Η ευελιξία στο ωράριο και οι ευκαιρίες τηλεργασίας
- Οι άδειες γονεϊκότητας, ιατρικής παρακολούθησης και πένθους
- Τα προγράμματος υποστήριξης γονέων και φροντιστ(ρι)ών (π.χ. Parenting Schools, Parent coaching, Ομάδες αλληλοϋποστήριξης)
- Η δημιουργία δομών δημιουργικής απασχόλησης για τα παιδιά των εργαζομένων
- Οι παροχές που υποστηρίζουν τη φροντίδα προστατευόμενων μελών στο σπίτι ή σε εξειδικευμένες δομές
Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι όλες οι παραπάνω πρακτικές χρειάζεται να είναι μέρος μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής υποστήριξης και όχι μεμονωμένες δράσεις.
Πώς ενδυναμώνουμε people leaders για την πρακτική εφαρμογή των πολιτικών φροντίδας του οργανισμού;
Η αναδιαμόρφωση των πολιτικών φροντίδας δεν εγγυάται την άμεση αλλαγή στην κουλτούρα ενός οργανισμού. Είναι σημαντικό, πέρα από τη θεσμοθέτηση πρακτικών υποστήριξης γονεϊκότητας και φροντίδας να ενδυναμώνουμε people leaders στην εφαρμογή τους. Άτομα σε ηγετικές θέσεις αποτελούν το κλειδί για την ανανέωση της κουλτούρας ενός οργανισμού και χρειάζεται να εκπαιδεύονται σε θέματα υποστήριξης όπως:
- Συμφιλίωση επαγγελματικής/ιδιωτικής ζωής
- Διαχείριση πολλαπλών ρόλων
- Αποδόμηση στερεοτύπων γονεϊκότητας και φροντίδας
Οι people leaders συνδιαμορφώνουν την κουλτούρα εφαρμόζοντας τις πολιτικές ενός οργανισμού. Βασικός στόχος ενός οργανισμού μετά την αναδιαμόρφωση πολιτικών υποστήριξης είναι η ευαισθητοποίηση των στελεχών στις ανάγκες και τα κίνητρα των εργαζομένων με ευθύνες φροντίδας καθώς και η παροχή χρήσιμων εργαλείων για την υλοποίηση συμπεριληπτικών πολιτικών.
Ποιες πρακτικές ενισχύουν την αλληλοϋποστήριξη ανάμεσα στα εργαζόμενα άτομα με ευθύνες φροντίδας;
Η συνοχή μιας ομάδας εργαζόμενων ατόμων έχει άρρηκτη σχέση με την αποδοτικότητά τους. Όταν παρουσιάζεται η ανάγκη υποστήριξης ατόμων με ευθύνες φροντίδας, είναι σημαντικό όλα τα μέλη να κάνουν μία ομαλή μετάβαση. Η ενίσχυση μιας κουλτούρας αλληλοϋποστήριξης μπορεί να γίνει μέσω:
- Δράσεων έμπνευσης και σύνδεσης εργαζόμενων γονέων και φροντιστ(ρι)ών
- Σύστασης ομάδων υποστήριξης γονέων και φροντιστών/τριων στον εργασιακό χώρο
- Επιμορφώσεων σε θέματα υποστήριξης ευθυνών φροντίδας στο σύνολο του οργανισμού
Ενισχύοντας την κατανόηση και ενσυναίσθηση μιας ομάδας αποδομούνται τα στερεότυπα γύρω από τη γονεϊκότητα και την ανάληψη ευθυνών φροντίδας και, κυρίως, δημιουργείται ο χώρος για το μοίρασμα και την επίλυση προβλημάτων που προκύπτουν από αυτές, επιτρέποντας στις ομάδες να αυτορρυθμιστούν. Όταν όλα τα μέλη της ομάδας νιώθουν συναισθηματική ασφάλεια, ανεξαρτήτως του αν έχουν ή όχι ευθύνες φροντίδας, ενισχύεται η συνεργασία και η αίσθηση του ανήκειν.
Η εμπειρία μας έως σήμερα έχει δείξει πως τέτοιες πρωτοβουλίες αποτελούν δράσεις ευρείας αποδοχής από το εργασιακό περιβάλλον, λειτουργώντας πολλές φορές ως μοχλός προσωπικής και εργασιακής ανάπτυξης και ως καταλύτης συνοχής.
Ιδίως σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ολοκληρωμένες στρατηγικές π.χ. parenting workshops σε συγκεκριμένη συχνότητα, τα οφέλη τόσο για τους/τις εργαζόμενους/ες όσο και για το εργασιακό περιβάλλον συνολικά είναι πολλαπλά. Τα testimonials που έχουμε λάβει μέσα από τις δράσεις μας υπογραμμίζουν την αξία τους:
«Αυτή η σειρά εργαστηρίων είναι αναμφίβολα η καλύτερη πρωτοβουλία που έχω βιώσει, όχι μόνο εδώ αλλά και σε οποιαδήποτε εταιρεία γνωρίζω. Ενισχύει ουσιαστικά την κουλτούρα ισορροπίας επαγγελματικής και προσωπικής ζωής της εταιρείας…»
«Σε αυτό το πρόγραμμα έχουμε δημιουργήσει έναν ασφαλή χώρο όπου μπορούμε να μοιραζόμαστε τις ανησυχίες μας και να βελτιώνουμε τον τρόπο που ασκούμε τη γονεϊκότητά μας. Έναν χώρο με ζεστασιά, ευχάριστο κλίμα και βαθιά κατανόηση…»
Στη διαδρομή προς τη δημιουργία μιας κουλτούρας υποστήριξης της γονεϊκότητας και της φροντίδας, δεν χρειάζεται να ξεκινάτε μόνοι/ες.
Στην inc.lude συνεργαζόμαστε με εταιρείες και οργανισμούς κάθε μεγέθους που θέλουν να κάνουν πράξη τη δέσμευσή τους στη συμπερίληψη — όχι μόνο ως εικόνα, αλλά ως βίωμα καθημερινής λειτουργίας.
Από τη διερεύνηση αναγκών και τη στρατηγική σχεδίαση, ως την επιμόρφωση εργαζομένων και στελεχών με βιωματικό πρίσμα, μπορούμε να γίνουμε ο στρατηγικός σας συνεργάτης στο ταξίδι προς έναν οργανισμό που δεν αφήνει κανέναν και καμία εκτός.
Επικοινωνήστε μαζί μας για να εξερευνήσουμε μαζί τα επόμενα βήματα.
