Από την προηγούμενη εβδομάδα, και συγκεκριμένα από τις 28 Ιουνίου 2025, όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλούνται να εφαρμόσουν στην πράξη την Οδηγία 2019/882, ευρέως γνωστή γνωστή και ως European Accessibility Act (EAA). Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα στην προσπάθεια διασφάλισης της ισότιμης πρόσβασης όλων ατόμων, ανεξαρτήτως ύπαρξης ή μη αναπηρίας, σε βασικά προϊόντα και υπηρεσίες. 

Η εφαρμογή του EAA είναι υποχρεωτική για ένα μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων (βλ. παρακάτω για πιθανές εξαιρέσεις), αλλά η ουσία της οδηγίας δεν εξαντλείται στην απλή τήρηση κανόνων ούτε μένει στα στενά όρια της υποχρεωτικής συμμόρφωσης. Αντίθετα, η οδηγία ανοίγει τον δρόμο για έναν πιο συμπεριληπτικό, βιώσιμο και καινοτόμο σχεδιασμό προϊόντων και υπηρεσιών, στην ουσιαστική συμπερίληψη των ατόμων στην ψηφιακή εποχή.

Γιατί είναι σημαντική

Η οδηγία αυτή θεσπίζεται για δύο θεμελιώδεις λόγους. Πρώτον, γιατί στη σημερινή εποχή της ψηφιοποίησης ολοένα και περισσότερες καθημερινές ανάγκες, από την τραπεζική εξυπηρέτηση έως την αγορά βασικών αγαθών, εξυπηρετούνται στον ψηφιακό χώρο. Και δεύτερον, γιατί σε λιγότερο από δύο δεκαετίες, το 1/3 του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα είναι άνω των 60 ετών. Ως αποτέλεσμα, ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας διατρέχει αυξημένο κίνδυνο να αντιμετωπίσει κάποια μορφή αναπηρίας, προσωρινή ή μόνιμη.

Η ανάγκη, λοιπόν, για ισότιμη και εγγυημένη πρόσβαση στον ψηφιακό και φυσικό κόσμο αφορά την ουσιαστική ανθεκτικότητα ολόκληρης της κοινωνίας. Η προσβασιμότητα γίνεται έτσι όχι μόνο δικαίωμα, αλλά προϋπόθεση λειτουργικότητας και βιωσιμότητας τόσο των επιχειρήσεων όσο και της ίδιας της κοινωνίας.

Τι προβλέπει η οδηγία

Ο EAA θέτει κοινά ευρωπαϊκά πρότυπα προσβασιμότητας για μια σειρά προϊόντων και υπηρεσιών που χρησιμοποιούμε καθημερινά. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• Υπολογιστές, smartphones και ψηφιακά περιβάλλοντα εργασίας
• Αυτόματα μηχανήματα τραπεζικών συναλλαγών (ATMs) και έκδοσης εισιτηρίων
• Ηλεκτρονικά βιβλία και συσκευές ανάγνωσης
• Τραπεζικές υπηρεσίες, e-commerce πλατφόρμες και υπηρεσίες πληρωμών
• Τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες και συστήματα επείγουσας ανάγκης
• Ψηφιακές εφαρμογές και ιστοσελίδες δημόσιων και ιδιωτικών φορέων

   

Οι απαιτήσεις της Οδηγίας δεν περιορίζονται στη σχεδίαση, αλλά περιλαμβάνουν και οδηγίες χρήσης, τεχνική υποστήριξη και άλλες συνοδευτικές υπηρεσίες. Σκοπός είναι να διασφαλιστεί η πλήρης πρόσβαση των ατόμων στην εμπειρία χρήσης, με τρόπο λειτουργικό και ισότιμο.

Η Οδηγία για την προσβασιμότητα ψηφίστηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2019, τα κράτη-μέλη είχαν περιθώριο μέχρι τον Ιούνιο του 2022 για να την ενσωματώσουν στη νομοθεσία τους, ενώ από τον Ιούνιο του 2025 η εφαρμογή της έγινε υποχρεωτική.  Οι επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες ή προϊόντα στον ευρωπαϊκό χώρο καλούνται να συμμορφωθούν, εκτός εάν εξαιρούνται ως πολύ μικρές επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερους από 10 εργαζόμενους και έχουν κύκλο εργασιών κάτω από 2 εκατομμύρια ευρώ. 

Η πρόκληση της συμμόρφωσης

Για πολλούς οργανισμούς, η υλοποίηση των απαιτήσεων του EAA συνιστά μια σημαντική πρόκληση, κυρίως λόγω της τεχνικής πολυπλοκότητας και της έλλειψης εξειδικευμένης γνώσης, στο εσωτερικό των οργανισμών/εταιρειών, για θέματα προσβασιμότητας. Τα υπάρχοντα πρότυπα και οι οδηγίες WCAG 2.1 (επίπεδο Α και ΑΑ) προσφέρουν έναν βασικό οδηγό συμμόρφωσης, αλλά συχνά η υλοποίηση τους σε πρακτικές εφαρμογές απαιτεί τη χάραξη μιας ουσιαστικής εκ νέου στρατηγικής ή/και μετατόπιση της  οργανωσιακής κουλτούρας, από την ψηφιακή εικόνα και το marketing εώς την εξυπηρέτηση πελατών και την διαχείριση των έργων.

Επιπλέον, η προσβασιμότητα δεν περιορίζεται στον ψηφιακό κόσμο. Η εμπειρία του χρήστη είναι ολιστική και περιλαμβάνει την συμπεριληπτική  γλώσσα, την πλοήγηση, τις εικόνες, την υποστήριξη, αλλά τις φυσικές εγκαταστάσεις. Για να πετύχει η συμμόρφωση, χρειάζεται η καλλιέργεια κουλτούρας συμπερίληψης σε όλα τα επίπεδα λειτουργίας ενός οργανισμού.

Η συμπερίληψη ως στρατηγική επιλογή

Στην Ελλάδα, τα άτομα με αναπηρία αποτελούσαν, το 2023, το 23,1% του πληθυσμού. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η κατανομή του ποσοστού αυτού δεν είναι ομοιόμορφη σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, αλλά πυκνώνει όσο αυξάνεται και η ηλικία. Επίσης αξίζει να αναφερθεί ότι το ποσοστό των γυναικών με αναπηρία είναι μεγαλύτερο από εκείνο των ανδρών. Και τα δεδομένα αυτά είναι σημαντικά, ειδικά για κάθε επιχείρηση ή οργανισμό που δεν  θέλει απλώς να “περάσει το τεστ” της οδηγίας άλλα να σχεδιάσει πραγματικά και να προσφέρει τα προϊόντα και τις υπηρεσίες του με συμπεριληπτικό τρόπο. 

Η απάντηση στο γιατί να το κάνει αυτό μια μικρότερη ή μεγαλύτερη επιχείρηση είναι προφανής, όταν δούμε τη μεγάλη εικόνα:

• Οικονομικά οφέλη: Σύμφωνα με μελέτες, η αγορά των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους έχει σημαντική αγοραστική δύναμη. Η συμπερίληψή τους σημαίνει αύξηση πελατείας και πιστότητας.

   

• Καινοτομία: Ο σχεδιασμός για την προσβασιμότητα οδηγεί σε καλύτερα προϊόντα για όλα τα άτομα (π.χ. υπότιτλοι που εξυπηρετούν τόσο άτομα με βαρηκοΐα όσο και χρήστ(ρι)ες που βρίσκονται σε περιβάλλοντα με θόρυβο).

   

• Φήμη και ESG: Οι επενδυτές και οι πελάτες δίνουν αυξανόμενη σημασία στις πολιτικές ESG. Η προσβασιμότητα , στο πλαίσιο αυτό, αποτελεί σαφές σημάδι υπευθυνότητας και κοινωνικής δέσμευσης.

   

• Ταλέντο και εργαζόμενοι: Οι οργανισμοί που δίνουν προτεραιότητα στη συμπερίληψη προσελκύουν περισσότερα  ταλέντα, ενώ ενισχύουν το αίσθημα του ανήκειν και την απόδοση των ομάδων τους.

   

Η συμπερίληψη στην πράξη

Η inc.lude υποστηρίζει οργανισμούς στο να κατανοήσουν την Οδηγία, να την  ενσωματώσουν και να την μετατρέψουν σε ένα εργαλείο μετασχηματισμού. Από την αξιολόγηση ψηφιακής και φυσικής προσβασιμότητας έως την επιμόρφωση ομάδων και την εκπαίδευση στην εξυπηρέτηση πελατών, η ομάδας μας και το δίκτυο των εξειδικευμένων συνεργατών και συνεργατιδών μας προσφέρει πρακτικές και εξατομικευμένες λύσεις.

Παράλληλα, βοηθάει τις επιχειρήσεις να αναπτύξουν κουλτούρα ισότητας και να συνδέσουν τη συμμόρφωση με τα στρατηγικά KPIs, ενισχύοντας την αίσθηση εμπιστοσύνης, την ψυχολογική ασφάλεια και την εμπειρία τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό κοινό τους.

Το European Accessibility Act δεν είναι απλώς ένα ακόμη ρυθμιστικό πλαίσιο. Είναι μια ευκαιρία  να επαναπροσδιορίσουμε τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε, παράγουμε και προσφέρουμε αξία. Δεν αφορά μόνο τα άτομα με αναπηρία, αλλά όλους και όλες μας.