Τους τελευταίους μήνες, η ελληνική κοινή γνώμη βρέθηκε αντιμέτωπη με διαδοχικά περιστατικά θανατηφόρων ατυχημάτων σε μεγάλες εταιρείες -περιστατικά που ανέδειξαν δύο ζητήματα τα οποία, αν και φαινομενικά ξεχωριστά, είναι βαθύτατα συνδεδεμένα: τις ελλείψεις στην υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων και τα κενά στην ουσιαστική προσβασιμότητα των υποδομών, τόσο για τα άτομα που εργάζονται σε αυτές, όσο και για αυτούς/ές που τις χρησιμοποιούν.
Τα περιστατικά αυτά -αλλά και άλλα, ίσως μικρότερα αλλά καθημερινά- αναδεικνύουν το γεγονός ότι η υγιεινή και ασφάλεια όπως και η προσβασιμότητα εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως δευτερεύουσες λεπτομέρειες και όχι ως θεμελιώδεις προϋποθέσεις λειτουργίας κάθε οργανισμού που σέβεται τους ανθρώπους του.
Το μέγεθος δεν εγγυάται τίποτα από μόνο του.
«Όσο μεγαλύτερη είναι μια εταιρεία, όσο περισσότερο θεσμικά λειτουργεί, οι άνθρωποι έχουμε την τάση να πιστεύουμε πως τα σημαντικά ζητήματα που αφορούν στη δομή και στη λειτουργία της, θα λειτουργούν καλά. Αν, δε, η εταιρεία αυτή εμπλέκεται με οποιονδήποτε τρόπο με την ασφάλεια μας ως πελατ(ισσ)ών, πολιτών και εργαζομένων, τότε προτιμούμε να φανταζόμαστε, ότι σε γενικές γραμμές θα μπορεί να διαφυλάξει αυτή την ασφάλεια: θα διενεργεί ελέγχους, θα εκπαιδεύει και θα επανεκπαιδεύει σωστά το προσωπικό της και γενικά ότι θα διασφαλίζει πως τα πράγματα είναι εντάξει» λέει η Χρυσέλλα Λαγαρία, Co-founder & CEO της Black Light, που εξειδικεύεται σε ζητήματα αναπηρίας και προσβασιμότητας.
Αντανακλά, όμως, η αντίληψη αυτή την πραγματικότητα; Και τι γίνεται όταν, η ανάγκη και η προσδοκία μας αυτή για την υγιεινή και ασφάλεια κουμπώνει με τις ανάγκες προσβασιμότητας που χρειάζεται να προσπαθεί, έστω, να καλύψει κάθε μικρή ή μεγάλη εταιρεία σήμερα; « Εδώ η πραγματικότητα μας θυμίζει καθημερινά ότι για να έχουν τα ζητήματα της προσβασιμότητας αληθινή προτεραιότητα στους οργανισμούς, χρειάζεται να ισχύουν δύο πράγματα» αναφέρει η Χρυσέλλα.
«Πρώτον, να αρχίσουμε να συνηθίζουμε την αναπηρία ως μια φυσική συνθήκη της ανθρώπινης ποικιλομορφίας. Και δεύτερον, να αρχίσουν να επενδύουν οι επιχειρήσεις στα εξής πολύ σημαντικά:
- Στην εκπαίδευση του προσωπικού τους, με απαραίτητη τη συμμετοχή ανθρώπων που φέρουν το βίωμα της αναπηρίας
- Στη διενέργεια επανεκπαιδεύσεων, χωρίς να θεωρούν ότι έχει αφομοιωθεί από το προσωπικό τους ό,τι χρειάζεται με την πρώτη φορά
- Σε εξοπλισμό προσβασιμότητας, ο οποίος βάσει πρωτοκόλλων θα ελέγχεται και θα αξιολογείται με συστηματικότητα
- Στην ενεργή αναζήτηση και επεξεργασία αξιολογήσεων, από χρήστριες και χρήστες, των υπηρεσιών αυτών
Με το πλαίσιο γύρω από τα ESG κριτήρια να είναι ακόμη ανοιχτό σε προσωπικές ερμηνείες και τη δυνατότητα προς τις επιχειρήσεις να επιλέγουν -αν θέλουν- να υλοποιούν τα λιγότερα δυνατά προς τη σωστή λογοδοσία, κοινωνική ευθύνη και διακυβέρνηση, τα παραπάνω που χρειάζεται να είναι αυτονόητα, τις περισσότερες φορές δεν είναι. Και αυτό είναι κάτι ακόμα που η καθημερινότητα μας θυμίζει συστηματικά.»
Προσβασιμότητα και ασφάλεια: δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.
Αυτό που υπογραμμίζει η Χρυσέλλα δεν είναι απλώς μια τεχνική παρατήρηση για την αναγκαιότητα του να υπάρχουν ράμπες στην είσοδο ή πρωτόκολλα εκκένωσης σε κάθε εταιρεία. Είναι μια ολιστική διαπίστωση για το πώς αντιλαμβανόμαστε -ή αρνούμαστε να αντιληφθούμε- ποια άτομα άνθρωποι «μετράνε» σε έναν οργανισμό.
Η προσβασιμότητα δεν είναι προνόμιο ή πολυτέλεια. Είναι η προϋπόθεση για να μπορεί πραγματικά οποιοσδήποτε και οποιαδήποτε —εργαζόμενη/ος, πελάτισσα, επισκέπτης, συνεργάτης— να χρησιμοποιεί ισότιμα τις υποδομές, τις υπηρεσίες και τους χώρους ενός οργανισμού. Και η υγιεινή και ασφάλεια δεν είναι ένα check box σε μια λίστα κανονιστικής συμμόρφωσης. Είναι μια κρίσιμη πτυχή της εταιρικής κουλτούρας που επιβεβαιώνει αν κάθε άνθρωπος εδώ έχει αξία και αν αυτή η αξία προστατεύεται.
Όταν και τα στοιχεία αυτά απουσιάζουν ή ισχύουν μόνο στα χαρτιά, το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς μια παράβαση. Είναι η έκφραση μιας οργανωσιακής κουλτούρας που δεν έχει ενσωματώσει πραγματικά την ισότιμη αντιμετώπιση των ανθρώπων της.
Τι σημαίνει «ουσιαστική επένδυση» στην πράξη;
Η συστηματική επένδυση στην προσβασιμότητα, την υγιεινή και ασφάλεια με πρίσμα συμπερίληψης δεν απαιτεί μόνο ή κυρίως κεφάλαια. Απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας —σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο— και συγκεκριμένες, επαναλαμβανόμενες πρακτικές:
Σημαίνει εκπαίδευση που δεν γίνεται μία φορά και ξεχνιέται, αλλά ανανεώνεται, εμβαθύνει και περιλαμβάνει φωνές από ανθρώπους με άμεση, βιωματική γνώση της αναπηρίας και της διαφορετικότητας. Σημαίνει υποδομές που ελέγχονται τακτικά και όχι μόνο κατά τη στιγμή της εγκατάστασης. Σημαίνει, feedback loops που δίνουν ουσιαστικό λόγο σε εργαζομένους/ες και χρήστες/ριες για το τι δουλεύει και τι όχι. Και σημαίνει να αρχίσουμε να βλέπουμε την αναπηρία και τη διαφορετικότητα όχι ως εξαίρεση στον κανόνα, αλλά ως μέρος του φυσιολογικού εύρους της ανθρώπινης εμπειρίας.
Αυτή η αλλαγή οπτικής δεν αφορά μόνο τη νομική συμμόρφωση ή την εταιρική εικόνα. Αφορά το αν ο κάθε οργανισμός μπορεί τελικά να κοιτάξει στον καθρέφτη και να αναρωτηθεί για ποιους και ποιες είναι φτιαγμένος ο χώρος που έχει δημιουργήσει. Γιατί η προσβασιμότητα, η υγιεινή και ασφάλεια δεν είναι υπόθεση μόνο των μεγάλων, είναι υπόθεση όλων.
Στη διαδρομή προς μια πιο ασφαλή και συμπεριληπτική κουλτούρα, δεν χρειάζεται να ξεκινάτε μόνοι/ες
Στην inc.lude συνεργαζόμαστε με εταιρείες και οργανισμούς κάθε μεγέθους που θέλουν να κάνουν πράξη τη δέσμευσή τους στη συμπερίληψη — όχι ως εικόνα, αλλά ως βίωμα καθημερινής λειτουργίας.
Από τη διερεύνηση αναγκών και τη στρατηγική σχεδίαση, ως την επιμόρφωση εργαζομένων και στελεχών με βιωματικό πρίσμα, μπορούμε να γίνουμε ο στρατηγικός σας συνεργάτης στο ταξίδι προς έναν οργανισμό που δεν αφήνει κανέναν και καμία εκτός.
Επικοινωνήστε μαζί μας για να εξερευνήσουμε μαζί τα επόμενα βήματα.
